Borstkanker tijdens zwangerschap

Borstafwijkingen komen bij zwangere vrouwen vaak voor. Gelukkig is zo'n tachtig procent van deze afwijkingen, die vaak van buitenaf voelbaar zijn, goedaardig. Er wordt geschat dat het bij 1 op de 10.000 zwangere vrouwen daadwerkelijk om borstkanker gaat. Het komt dus maar weinig voor.

Over zwangerschap meldt de richtlijn onder andere:

‘De diagnostiek en behandeling van de zwangere patiënt met borstkanker is bij uitstek multidisciplinair. Hierbij zijn de gynaecoloog en de kinderarts-neonatoloog nauw betrokken. Behandeling tijdens de zwangerschap is mogelijk. De zwangerschap lijkt de prognose niet te beïnvloeden en hoeft niet omwille van de behandeling te worden afgebroken. Behandeling is afhankelijk van het ziektestadium en de termijn van de zwangerschap.’

Veel vragen

Als je zwanger bent en borstkanker hebt, ben je natuurlijk erg bezorgd. Tast de borstkanker de baby aan? Schaden de borstkankerbehandelingen de baby? Heb je meer gezondheidsproblemen tijdens je zwangerschap? Is je prognose slechter omdat je tijdens de zwangerschap borstkanker hebt gekregen? Kun je  straks wel voor jezelf en de baby zorgen?

Borstkanker kan de baby niet aantasten. Andersom zal het afbreken van de zwangerschap de prognose van de borstkanker niet veranderen. Bij zowel de diagnostiek als de behandeling moet wel rekening gehouden worden met het feit dat je zwanger bent. Bij een verdenking op borstkanker wordt, vanwege de röntgenstraling, meestal gekozen voor een echografisch onderzoek (met geluidsgolven) in plaats van een mammografie. Het beeld van een mammografie is bovendien minder betrouwbaar vanwege de grote hoeveelheid klierweefsel in de borst als je zwanger bent. Aanvullende MRI-beelden worden in principe niet gemaakt vanwege het gadolinium contrastmiddel.

De prognose bij zwangere vrouwen is niet ongunstiger dan bij niet zwangere vrouwen. Alleen wordt de diagnose borstkanker bij zwangere vrouwen vaker in een later stadium gesteld omdat zwangere vrouwen dichter klierweefsel hebben. Daarin is een tumor slechter te voelen en ook slechter zichtbaar. De prognose is dan te vergelijken met de prognose in hetzelfde stadium van een vrouw die niet zwanger is.

Behandeling tijdens zwangerschap

De keuze van behandelingen hangt af van het stadium van de zwangerschap op het moment dat de borstkanker wordt ontdekt: eerste trimester (maand 1-3), tweede trimester (maand 4-6) of derde trimester (maand 7-9). Een operatie is in principe in alle trimesters mogelijk, alhoewel bij voorkeur niet in het eerste trimester geopereerd wordt vanwege de anesthesie. Het verwijderen van de tumor, de hele borst of de okselklieren heeft geen invloed op het ongeboren kind. Wel zal bij een eventuele schildwachtklierprocedure geen gebruik gemaakt worden van methyleenblauw (kan soms een allergische reactie met bloeddrukdaling veroorzaken). In dat geval wordt alleen radioactief materiaal gebruikt (zeer lage dosering met korte stralers; niet schadelijk voor de baby). 

Bestralen tijdens de zwangerschap

Over de mogelijkheid tot bestraling tijdens de zwangerschap zijn de meningen verdeeld. Bestraling wordt alleen gegeven als de baby goed kan worden afgeschermd (niet in het derde trimester). Bij voorkeur wordt gekozen voor een behandeling waarbij bestraling meestal niet nodig is; een borstamputatie. 

Chemotherapie tijdens de zwangerschap

Chemotherapie tijdens een zwangerschap is mogelijk, maar wordt niet in het eerste trimester gegeven. Het kan in deze periode namelijk ernstige gevolgen hebben voor de foetus. Er is een verhoogd risico op een miskraam en er is een grotere kans op aangeboren afwijkingen bij de baby dan normaal.

Bij chemotherapie later in de zwangerschap (in het tweede en derde trimester) bestaat er een kleine kans dat het kind een groeiachterstand oploopt, vooral als de baby te vroeg ter wereld komt. Daarom wordt tegenwoordig een volledig uitdragen van de zwangerschap nagestreefd. De geboorte wordt het liefst op een gunstig tijdstip na de chemotherapie gepland. Ondanks goede planning bestaat er een risico dat de baby bij de geboorte een tekort aan witte bloedlichaampjes heeft, wat de afweer vermindert met een verhoogde kans op infecties. Na kortere of langere tijd zal het kind deze witte bloedlichaampjes zelf weer voldoende aanmaken. De kans op aangeboren afwijkingen is niet vergroot bij chemotherapie in het tweede of derde trimester.

Hormoontherapie tijdens de zwangerschap

Tamoxifen mag tijdens een zwangerschap niet voorgeschreven worden. Hiervan is bekend dat het bij één op de vijf vrouwen leidt tot aangeboren afwijkingen bij het kind.

Gerichte therapie tijdens de zwangerschap

Over het gebruik van trastuzumab (Herceptin®) tijdens de zwangerschap is nog onvoldoende bekend. Het wordt daarom afgeraden. 

Borstkanker en borstvoeding tijdens de zwangerschap

Uit een klein onderzoek blijkt dat één op de vier vrouwen borstvoeding kan geven met de borst die een borstsparende behandeling heeft ondergaan. Met de gezonde borst kun je sowieso borstvoeding geven. Met een bestraalde borst is het dus vaak niet mogelijk of veel moeizamer. De bestraling kan ook tot gevolg hebben dat tijdens de zwangerschap in die borst ongewenste stuwing optreedt.