10 jaar Taxotere

1 bericht / 0 nieuw
afbeelding van Maisa
Berichten: 3771
10 jaar Taxotere

Tien jaar Taxotere®
Nu Taxotere® tien jaar beschikbaar is voor patiënten werd door producent Sanofi-Aventis een symposium georganiseerd over ‘Grenzen verleggen met chemotherapie’ (Gouda, 21 sept. 06).

Over borstkanker spraken prof. Dr. Vivianne Tjan-Heijnen (internist, AZ Maastricht) en dr. Hester Oldenburg (chirurg, NKI-AvL Amsterdam). Over chemotherapie in het algemeen gaf Jan Alex van Spil (nurse practitioner, UMC Groningen) een presentatie. Dr. Eric Hoedemaker, medisch directeur, gaf een overzicht van de producten van Sanofi-Aventis.
Sprekers hebben dit artikel gelezen voor publicatie.

Taxanen
Midden jaren ’90 zijn taxanen geïntroduceerd in de behandeling van borstkanker.
Een van de bekendste taxanen is docetaxel (merknaam: Taxotere), onderdeel van de TAC-chemotherapiekuren.

Cijfers
In 1989 werden nog 56.000 nieuwe gevallen van kanker geregistreerd, in 2003 waren dat er al 73.000 (bron: Nederlandse Kanker Registratie). Deze toename wordt voornamelijk veroorzaakt door de bevolkingsgroei en de vergrijzing. Kanker is voornamelijk een ouderdomsziekte. Drie op de tien sterfgevallen in Nederland wordt veroorzaakt door kanker. En naar verwachting zal kanker vanaf 2010 doodsoorzaak nr. 1 zijn. Nu zijn dat nog hart- en vaatziekten.

Borstkanker is met 12.000 nieuwe gevallen per jaar de meest voorkomende soort van kanker in Nederland, gevolgd door darmkanker (10.000), longkanker (9.000) en prostaatkanker (8.000). Rond 1980 stierf de helft van de borstkankerpatiënten, nu is dat ongeveer 30%.

In de registratiestudies voor Taxotere (patiënten met uitzaaiingen) steeg de mediane overlevingstermijn van 9 naar 11 maanden. Bij registratiestudies in adjuvante setting (patiënten zonder uitzaaiingen) steeg het overlevingspercentage van 81 naar 87%. Mediane winst bij palliatieve patiënten vertaalt zich vaak in een significant hogere kans op genezing bij adjuvante therapie.

Jonge vrouwen met borstkanker
Gemiddeld wordt een Nederlandse vrouw 85 jaar oud. Haar risico om ooit in haar leven borstkanker te krijgen is 1:9. Met 25 jaar is het risico echter 1:19.500, met 35 is het 1:625, met 45 is het 1:90, met 55 1:30, met 65 1:15, met 75 1:10 en pas met 85 1:9.
Dr. Oldenburg benadrukte dat jonge leeftijd bij de diagnose een onafhankelijke, ongunstige risicofactor is bij de bepaling van de prognose.

Borstsparend (MST) versus amputatie (GRM)
Een MST is niet bij alle patiënten mogelijk. Soms kiest de patiënte zelf voor amputatie, soms is sprake van een grote tumor in een kleine borst of van meerdere tumoren. Ook bij uitgebreid DCIS (voorstadia van kanker) rond de tumor volgt GRM.

Wordt er meer MST toegepast dan vroeger?
‘In principe wel meer dan twintig of dertig jaar geleden. Ook door neo-adjuvante chemotherapie kan zo’n 10% van de patiënten wel borstsparend worden geopereerd, terwijl de tumor in eerste instantie daarvoor te groot was. Maar doordat we met gevoelige apparatuur, zoals de MRI, tegenwoordig meer afwijkingen ontdekken dan vroeger, wordt MST eerder minder dan meer toegepast. Maar dat zijn mijn eigen ervaringen, misschien ligt het in andere ziekenhuizen anders. Wij doen dit MRI onderzoek nu sinds een paar jaar voor vrouwen met borstkanker die borstsparend geopereerd worden, door dit onderzoek wordt een deel van de vrouwen door de additionele bevindingen, niét meer sparend geopereerd. Hopelijk met het effect dat in de toekomst het lokaal recidief percentage afneemt. MRI scans maken bij mammacarcinoom is geen algemeen beleid vooralsnog in Nederland.

Chemotherapie
Jan Alex van Spil, opgeleid als oncologieverpleegkundige en inmiddels nurse practitioner, geeft al 15 jaar voorlichting aan kankerpatiënten, o.a. over chemotherapie. Hij benadrukte dat chemotherapie door ieder individu anders wordt ervaren en hier dient in de voorlichting rekening mee te worden gehouden. Opvallend is dat ‘vroeger’ de meerderheid van de patiënten klaagde over misselijkheid/braken en haaruitval. Ook nierschade was een belangrijk aandachtspunt (vochtbalans). ‘Nu’ bestaan deze bijwerkingen nog steeds, maar ook wordt nu geklaagd over vermoeidheid, diarree/obstipatie en huid- en nagelveranderingen. Psycho-sociale gevolgen van chemotherapie, zoals effecten op het gezin en slaapproblemen, krijgen tegenwoordig meer aandacht dan vroeger.

Ongeveer 60% van de patiënten, die chemotherapie krijgen, heeft in meer of mindere mate last van misselijkheid en braken. Vrouwen hebben hier meer last van dan mannen en jongeren meer dan ouderen. Bovendien lijken vrouwen minder goed te reageren op de nieuwe anti-braakmiddelen. De gevolgen van misselijkheid en braken zijn groot en worden helaas nog steeds door artsen en verpleegkundigen onderschat. Veel braken kan leiden tot dehydratie (vochttekort), ondervoeding, zwakte en depressieve gevoelens.

Haaruitval wordt zeer verschillend ervaren. Voor sommige patiënten is het een drama, anderen maakt het niets uit. Ook hier geldt weer dat de individuele benadering van het grootste belang is. Op dit gebied zijn ook ontwikkelingen gaande zoals het koelen van de hoofdhuid ter preventie van haaruitval.

Nieuwe ontwikkelingen
Neo-adjuvant: Chemotherapie (of hormoontherapie) voor de operatie.
Dit heeft veel voordelen:
80% van de tumoren wordt kleiner
In 5-10% van de gevallen kan door neoadjvuvante chemotherapie een oorspronkelijk geplande ablatio worden omgezet in een borstsparende ingreep. De respons op de pre-operatieve chemotherapie geeft een indicatie van de lange-termijn overleving.
Neo-adjuvante chemotherapie leidt soms tot complete remissie: geen tumor meer zichtbaar op de MRI. Vaak is met een echo echter toch nog een resttumor zichtbaar.
‘Patiënten ervaren de operatie vaak fysiek minder belastend na alle chemotherapiekuren, al blijft de psychische belasting natuurlijk aanwezig’, aldus dr. Oldenburg. ‘Op dit moment wordt neo-adjuvante chemotherapie in het AvL [en de meeste andere ziekenhuizen] toegepast bij grote tumoren (> 3 cm) of positieve lymfeklieren. Afhankelijk van de her2-status volgen dan 3 x 8 PTC-kuren, of 8 PTC en 4 x FEC (bij her2+) of 6 AC-kuren of 6 CD (capecetabine, docetaxel) kuren(bij her2-). Bij onvoldoende respons wordt geswitched.
Angiogenese
Een tumor is voor zijn groei en ontwikkeling afhankelijk van aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen. Vanuit de tumor kunnen stoffen worden geproduceerd die aanleiding zijn voor de aanmaak van nieuwe bloedvaten (angiogenese). Nieuwe medicijnen richten zich op ‘anti-angiogenese’. Zij blokkeren de mogelijkheid van de tumor om extra bloedvaten te maken. Sanofi-Aventis is bezig hiervoor nieuwe medicijnen te ontwikkelen.
‘Gerichte therapie’ / genpatronen
Het gedrag van een tumor en daarmee het ziektebeloop van de patiënt wordt bepaald door de activiteit van duizenden genen in een tumor. Op basis van tumorgegevens van 151 patiënten onder de 53 jaar met schone lymfeklieren heeft het AvL genetische profielen opgesteld. Van alle patiënten was het ziekteverloop 10 jaar na de diagnose bekend. Er bleken 91 patiënten met een ‘slecht’ profiel te zijn (50% overleving) en 60 patiënten met een ‘goed’ profiel (96% overleving). Bij de groep met een goed genenprofiel is in de toekomst chemo- of hormoontherapie mogelijk niet meer nodig.

Woordenlijst
Mediaan = In waarde de middelste meting, b.v. 1-19: de mediaan is 4
Gemiddeld = de som van alle metingen, gedeeld door het aantal metingen, b.v. 1-4-19, samen 24, het gemiddelde is 8.
Mediane overlevingstermijn = de ‘middelste’ overlevingstermijn, d.w.z. de helft van de patiënten leeft korter, de andere helft langer. Soms veel langer.
Registratiestudies= studies om een geneesmiddel te registreren, voordat het officieel op de markt komt.
MST = mammasparende therapie (borstsparende operatie)
GRM = gemodificeerde radicale mastectomie (amputatie)
DFS = disease free survival / ziektevrije overleving
Docetaxel = bekend onder merknaam Taxotere®
Trastumazab = bekend onder merknaam Herceptin ®

N.B. Stichting Amazones heeft geen enkele band met Sanofi-Aventis of andere farmaceutische bedrijven.