Zwangerschap na de behandeling

Als je na het afronden van je behandeling zwanger wilt worden komen veel vragen in je op. Kan ik wel zwanger worden? Vergroot het de kans op uitzaaiingen? Heeft de behandeling die ik heb gekregen invloed op mijn (ongeboren) kind? Hoe lang moet ik wachten met zwanger worden? De antwoorden op deze vragen vind je hierna. Maar stel de vragen ook altijd aan je arts. Jouw specifieke situatie bepaalt namelijk de precieze antwoorden.

Kan ik zwanger worden?

Sommige behandelingen voor borstkanker beïnvloeden je vruchtbaarheid. Toch kunnen veel vrouwen kort of wat langer na de behandeling langs natuurlijke weg zwanger worden. Wat zijn de effecten van de verschillende behandelingen?

Chemotherapie

Door chemotherapie komen veel premenopauzale vrouwen in de overgang. Meestal is dit tijdelijk. Drie tot zes maanden na de laatste behandeling herstellen de eierstokken zich, en komen de menstruaties terug. Bij sommige vrouwen herstellen de eierstokken zich echter niet. Zij komen permanent in de overgang. De kans hierop neemt met de leeftijd toe. Als je jonger bent dan 30 jaar kan je er vrijwel zeker van zijn dat je eierstokken zich herstellen. Boven de 30 jaar neemt de kans dat je blijvend in de overgang komt langzaam toe tot 30 à 40%.

Radiotherapie

Bestraling verkleint de kans op zwangerschap niet, zo blijkt uit verschillende studies. Ook zijn geen effecten op het kind aangetoond. Bestraling heeft wel effect op het geven van borstvoeding. Door de bestraling kunnen de klieren die de melk produceren permanent beschadigd raken. Het geven van borstvoeding met de bestraalde borst is meestal niet goed  mogelijk. Ook neemt na radiotherapie de kans op borstontsteking (mastitis) in de bestraalde borst toe.

Hormoontherapie

Hormoontherapie beïnvloedt de mogelijkheid om zwanger te worden wel. Door het gebruik van tamoxifen en aromataseremmers verandert je cyclus en kan je overgangsklachten krijgen, zoals bijvoorbeeld opvliegers. Je blijft echter wel vruchtbaar. Omdat deze medicijnen mogelijk schadelijk zijn voor het embryo is een zwangerschap af te raden. Het gebruik van voorbehoedsmiddelen blijft dus nodig, ook als je menstruatie stopt of onregelmatig is.

Vaak worden deze medicijnen gecombineerd met het uitschakelen van de eierstokken. In dat geval is het onmogelijk zwanger te worden. Als je eierstokken operatief worden verwijderd is dit een onomkeerbaar proces. Maar uitschakelen van de eierstokken kan ook met medicijnen, de LHRH-middelen. In dat geval krijg je eens per maand of eens per drie maanden een injectie. Na het staken van deze injecties kunnen de eierstokken zich weer herstellen.

De risico's van zwanger worden

Als je zwanger wilt worden wil je weten of dit de kans op terugkeer van de kanker vergroot. Alhoewel hier nog maar weinig systematisch onderzoek naar is gedaan is de conclusie van die onderzoeken wel steeds dezelfde: zwangerschap heeft géén aantoonbaar effect op de kans dat je uitzaaiingen krijgt. Ook op de totale overlevingsduur is geen effect aangetoond. Er zijn zelfs enige aanwijzingen dat zwangerschap een gunstig effect heeft. Deze conclusies gelden vooral voor vrouwen bij wie de kanker in een vroegtijdig stadium is ontdekt en behandeld.

Hormonen

Veel vragen en twijfels over zwangerschap na borstkanker hangen samen met hormonen. Bekend is dat bij hormoongevoelige tumoren de groei van de tumor beïnvloed wordt door de hormonen oestrogeen en progesteron. Bij een zwangerschap stijgen de hormoonspiegels sterk. Veel vrouwen denken dat dit de kans op een recidief of uitzaaiing vergroot, omdat de hormonen de groei van eventuele minuscule tumorcellen in het lichaam stimuleren. In theorie bestaat deze kans inderdaad. Maar zeker bij borstkanker die in een vroeg stadium is ontdekt en behandeld is geen negatief effect van zwangerschap op de kans op uitzaaiingen gevonden. Onderzoeksgegevens met betrekking tot kanker die in latere stadia zijn ontdekt en behandeld ontbreken nog. Daarover zijn dus weinig uitspraken te doen. Bespreek de risico’s altijd met je arts.

De risico's voor het kind

Chemotherapie vergroot de kans op genetische afwijkingen bij je kind niet. De kans daarop is even groot als bij kinderen waarbij de moeder geen chemotherapie heeft gehad. Ook neemt de kans op zwangerschapscomplicaties niet toe. De kans dat het kind zelf kanker krijgt is evenmin verhoogd, tenzij sprake is van een genetische afwijking, zoals de bekende BRCA-1 en BRCA-2 mutaties.

Wachten met zwanger worden

Veel artsen adviseren na de behandeling twee jaar te wachten met zwanger worden. Dit heeft niet zozeer te maken met de mogelijkheid om zwanger te worden of effecten van de behandeling op de eicellen. Het heeft meer te maken met je eigen gezondheid. Een eventuele snelle terugkeer van de ziekte kan dan gediagnosticeerd worden voordat je zwanger wordt. Uitzaaiingen kunnen immers je beslissing om zwanger te worden in een compleet ander daglicht stellen. Na twee jaar wordt de kans op terugkeer van de ziekte kleiner, alhoewel deze altijd aanwezig blijft.

Het advies om twee jaar te wachten is niet gebaseerd op gedegen onderzoek. Veel andere factoren spelen een rol bij het advies, zoals je wens om meerdere kinderen te krijgen, je individuele prognose en de behandeling die je krijgt. En als je eerst vijf jaar hormoontherapie krijgt gaat je leeftijd mogelijk een rol spelen en is wachten daarom niet verstandig. Het advies is dus erg individueel. Laat je daarom adviseren door een deskundige arts en vraag altijd waarop het advies gebaseerd is.

Cryopreservatie

Als de kans op onvruchtbaarheid groot is bestaat soms de mogelijkheid om voorafgaand aan de chemotherapie een embryo of een stukje van een eierstok in te vriezen. Dit proces heet cryopreservatie.

IVF en invriezen embryo

Het invriezen van een embryo geschiedt na een IVF-behandeling. Hierbij wordt een aantal rijpe eicellen buiten het lichaam bevrucht met de zaadcellen van je partner. Deze embryo’s worden vervolgens ingevroren. Als blijkt dat je na de behandelingen niet op een natuurlijke manier zwanger kunt worden is het mogelijk deze embryo’s terug te plaatsen. In vijf tot tien procent van de terugplaatsingen leidt dit tot een zwangerschap. Een nadeel van deze methode is dat de IVF moet plaatsvinden voordat de chemotherapie start. De IVF-behandeling kost tijd en daarmee ontstaat uitstel van de behandeling van de borstkanker. Dit moet natuurlijk wel medisch verantwoord zijn.

Invriezen eierstokweefsel

Een nieuwe methode, die op zeer beperkte schaal wordt uitgevoerd, is het invriezen van stukjes eierstokweefsel. In dit weefsel bevinden zich vele onrijpe eicellen. Na de behandeling voor borstkanker kunnen deze eicellen op twee manieren ‘gebruikt’ worden. In de eerste plaats is het mogelijk ze in een kunstmatige omgeving te laten rijpen. Als de cellen rijp zijn kan een IVF-behandeling plaatsvinden.
In de tweede plaats is het mogelijk het eierstokweefsel terug te plaatsen in het lichaam, bijvoorbeeld onder de huid. Als deze terugplaatsing succesvol is en de eierstokken hun functie hervatten leidt dit ook tot rijping van de eicellen. In dit geval rijpen ze in het lichaam. De rijpe eicellen worden vervolgens gebruikt voor de IVF-behandeling.

Het invriezen van eierstokweefsel is nog in ontwikkeling en wordt uitsluitend in experimenten toegepast.

Agenda

dinsdag, 5 november 2019 tot vrijdag, 8 november 2019
vrijdag, 1 november 2019 tot maandag, 4 november 2019